۱۳ اسفند ۱۳۹۱

13 اسفند (1363)؛ انجام سومین عملیات هوایی عراق برای نابودی نیروگاه اتمی بوشهر

در طول جنگ ایران و عراق این تاسیسات چندین بار مورد حمله هوایی عراق قرار گرفت، که در اثر آن آسیب هایی به تجهیزات و ساختمان های موجود وارد شد.


13 اسفند (1385 ش)؛ دستگیری محبوبه عباسقلی‌زاده و شادی صدر


این دو فعال حقوق زنان و عضو کمپین یک میلیون امضاء ، به همراه 31 تن دیگر از فعالان جنبش زنان در 13 اسفند 1385 در مقابل دادگاه انقلاب بازداشت شدند.


13 اسفند (1974 م)؛ سانحه هوایی با 346 کشته


سوم مارس 1974 یک هواپیمای مسافربر شرکت هواپیمایی ترکیه از نوع «دی. سی ـ 10» در سر راه خود از پاریس به لندن در خاک فرانسه سرنگون شد که 346 تن کشته شدند. این مرگبارترین سانحه هوایی تا آن زمان بود. هواپیماهای سه موتوره «دی. سی ـ 10» در پی چند حادثه پر تلفات از بیشتر خطوط مسافری حذف و به قسمت باربری منتقل شده اند، ولی نه در خط هوایی [K.L.M] آمستردام ـ تهران!

تصویری که چند لحظه قبل از سقوط این هواپیما بصورت تصادفی گرفته شد

13 اسفند (1917 م)؛ تصرف «بغداد» توسط انگلستان به دنبال نفت و سلطه بر آسياي غربي


نيروهاي انگليسي كه با هدف بيرون آوردن بین النهرین از دست عثماني وارد اين سرزمين شده بودند از سوم مارس 1917 حمله به شهر بغداد را آغاز كردند و این شهر هشت روز بعد (11 مارس) به تصرف آنان درآمد. از نظر انگليسي ها بغداد كليد تصاحب نفت عراق و سلطه بر سرزمين هاي عربي و کلید آسیای غربی بشمار مي رود.
در جریان جنگ انگلستان با عثمانی برسر عراق، نیروهای عثمانی شدیدا مقاومت کردند و در چند نبرد ازجمله زد و خورد مدائن (نه چندان دور از طاق کسری) واحدهای انگلیسی را به عقب رانده بودند. حكومت انگليسي ها بر بغداد آسان نبود و دائما گرفتار بپاخیزی، شورش و زد و خورد بودند. انگلیسی ها بودند که عراق را از سه ایالت مختلف المذهب و نژاد بوجود آوردند، مرزهایش را طبق سیاست خود ترسیم و نام قدیمی ایرانی آن (ایراک) را برآن نهادند. در دوران ساسانیان، ایالتی که تیسفون (پایتخت) در آن واقع شده بود و تا کویت امروز امتدادداشت «ایراک» خوانده می شد.

نقشه قدیم شهر بغداد

13 اسفند (1235 ش)؛ انعقاد "معاهده پاريس" بين ايران و انگلستان و جدا شدن افغانستان از ايران


پس از تصرف هرات در افغانستان توسط قواي ناصرالدين شاه قاجار، دولت انگلستان كه از اين امر ناراضي بود، به ايران اعلان جنگ داد و جزيره خارك و بوشهر را به اشغال خود درآورد. در اين حال درگيري‏هايي بين نيروهاي ايراني و انگليسي روي داد كه به شكست سربازان ايراني انجاميد. از اين رو مذاكراتي براي صلح آغاز شد كه به عقد معاهده پاريس در فرانسه بين ايران و انگليس انجاميد. به موجب اين معاهده ننگين، دولت ايران تعهد سپرد كه هرات و تمام خاك افغانستان را تخليه نمايد و از هر ادعايي نسبت به حكومت خود در هرات و تمامي افغانستان دست بردارد. انگليسي‏ها نيز پذيرفتند كه قواي خود را از ايران خارج كنند و اسراي جنگي ايران را آزاد سازند. اين معاهده، دست ايران را به كلي از دخالت در افغانستان كوتاه كرد و باعث نفوذ انگلستان در دربار ايران گرديد. بنابراين، هرات به كلي از ايران جدا شد و افغانستان نيز با عنوان استقلال يابي، از ايران استقلال يافت. عهدنامه پاريس، ضربه شديد ديگري بود كه بر پيكر استقلال سياسي و اقتصادي ايران وارد آمد و بر اثر آن، كه كمتر از معاهدات گلستان و تركمنچاي بين ايران و روسيه نبود، قلمرو حكومتي ايران به كمترين حد خود رسيد.

نقشه ایران قبل از معاهده پارس

13 اسفند (1847 م)؛ تولد "الكساندر گراهام بل" دانشمند انگليسي و مخترع تلفن


الكساندر گراهام بل مخترع تلفن، در سوم مارس 1847 م در شهر ادينبورو پايتخت اسكاتلند به دنيا آمد. وي دوران طفوليت را در امريكا گذراند و تحصيلاتش را در زادگاه خود ادامه داد. بل از آغاز جواني پيوسته درصدد يافتن راهي بود كه بتوان با ناشنوايان گفت و شنود كرد. بل در سال 1871 ساكن امريكا شد و به استادي فيزيولوژي صوتي دانشگاه بوستون رسيد. بل در امريكا براي ساختن دستگاهي جهت تعليم كودكان كر و لال با ساموئل مورس، مخترع تلگراف ديدار كرد و درباره دستگاه انتقال صدا به تبادل نظر علمي پرداخت.
فكر اصلي اختراع تلفن از اينجا شروع شد كه با ديدن دستگاه ساده‏اي شامل دو جعبه كه از يك باطري برق گرفته و هنگامي كه كسي در يكي از جعبه‏ها حرف مي‏زد، در جعبه ديگر ارتعاشاتي برمي‏خاست كه به وسيله يك سوزن منعكس مي‏شد. بل تشخيص داد كه اگر تعداد سوزن‏ها زياد شود ارتعاشات صوتي به صورتي واضح تر انعكاس خواهند يافت. گراهام بل بالاخره، پس از مدتي كار و شنيدن سرزنش ديگران، در دهم مارس 1876 با همكاري دوستش واتسون، موفق به اختراع تلفن شد و در ژانويه سال بعد، آخرين تلفن بل به كار افتاد. وي هم‏چنين آزمايشگاهي به نام آزمايشگاه ولتا تأسيس كرد و در آنجا اولين صفحات فونوگراف يا ضبط صوت را با موفقيت تهيه كرد. همچنين، فوتوفون، وسيله اي براي انتقال گفتار به وسيله امواج نور و اُوديومتر ياشنوايي سنجي و نيز فونوگراف يادستگاه ضبط صوت از ديگر اختراعات اوست.
الكساندر گراهام بل پس از عمري تلاش در راه علم ودانش سرانجام در 18 اوت سال 1922 در 75 سالگي درگذشت و در آن هنگام تمامي تلفن‏هاي دنيا به احترام وي، يك دقيقه از كار افتادند.


13 اسفند (178 ق.م)؛ دستور ساختن شهر «ايوان كي» در ايالت ري


فرهاد یکم شاه ايران از دودمان اشكاني درمارس سال 178 پيش از ميلاد دستور ساختن شهر «ري» نوین را در غرب ایالت ري (منطقه ورامين ـ جنوب شرقي تهران امروز) صادركرد كه بعدا «ايوان كي» خوانده شده است. مورخین يوناني شهر تازه ـ ایوان کی ـ را «گاراكس يا خاراكس Xarhages» نوشته اند. يونانيان «ري» را هم «راگسRhages» مي نوشتند.

روستایی مجاور کاروانسرای عباسی شهر ایوان کی

13 اسفند (1875 م)؛ سازماندهي "هاکي روي يخ Ice Hockey" توسط آرتور هاکی


برای نخستین بار در تاریخ ورزش، سوم مارس 1875 و در مونترآل کانادا هاکی روی یخ Ice Hockey (نوعی بازی چوگان روی یخ) سازمان داده شد. سرگرمی انفرادی سریدن و لیزخوردن روی یخ سابقه هزاران ساله دارد ولی از این تاریخ دارای سازمان، تیم، قواعد و اصول شده است. قواعد این بازی ازجمله شمار بازیکنان هر تیم که شش نفر باید باشند، دیسک بازی و گلر (گلی) و نوع کفش (اسکیت) در نشریه مونترآل گازت انتشار یافت. به علت طبیعت یخ، این بازی باید در سالن سر پوشیده انجام شود. هاکی روی یخ از سال 1920 بر بازیهای المپیک (زمستانی) اضافه شده است. هم اکنون 69 کشور دارای تیم های هاکی روی یخ هستند. 
تاریخ ورزش از آرتور هاکیArthur Hockey ـ اشراف زاده انگلیسی به عنوان تنظیم کننده و مدرنیزه کننده بازی هاکی یاد کرده است که عنوان این بازی از نام او گرفته شده است. وی در قرن هفدهم می زیست و ظاهراً در سال 1614 اصلاحات خود را درباره بازی قدیمی هاکی (چوگان) منتشر کرد و تعمیم داد.


13 اسفند (52 ق.م)؛ پيروزي ايرانيان در جنگ حرّان بر روميان به فرماندهی سورنا


يك قسمت از مذاكرات جلسه سوم مارس سال 52 پيش از ميلاد سناي روم حاوي اظهارات چند افسر رومي در باره شكست نظامي از ايران در جنگ كارهه (حرّان) بود كه در بهار سال 53 پيش از ميلاد (حدود 9 ماه قبل از آن) صورت گرفته بود و ضمن آن كراسوس كنسول روم كشته شده بود. اظهارات افسران شکست خورده رومي در سناي اين امپراتوري به اين شرح در تاريخ روم آمده است:
"سپهبد سورنا فرمانده ارتش ايران در اين جنگ از تاكتيك و سلاحهاي تازه استفاده كرد. هر سرباز سوار ايراني با خود مشك كوچكي پر از آب حمل مي كرد و مانند ما دچار تشنگي نمي شد. به پيادگان با مشكهايي كه بر شتر ها بار بود آب و مهمات مي رساندند. سربازان ايراني به نوبت و با تاكتيك خاصي كه براي ما تازگي داشت از ميدان نبرد خارج مي شدند و به استراحت مي پرداختند. سواران ايران قادر به تيراندازي از پشت سر هستند كه ما تجربه آن را نداريم. ايرانيان كمانهاي تازه اختراع كرده اند كه با آنها توانستند پاي پيادگان مارا كه باسپرهاي بزرگ در برابر آنان و براي محافظت از سوارانمان قلعه درست كرده بوديم به زمين بدوزند. ايرانيان داراي زوبين هاي دوكي شكل بودند كه با دستگاه كاملا تازه اي تا فاصله دور پرتاب مي شد. شمشيرهاي آنان شكننده نبود. هر واحد تنها از يك نوع سلاح استفاده مي كرد و مانند ما خودرا سنگين نمي كرد. سربازان ايراني حق عقب نشيني و تسليم شدن ندارند و تا آخرين نفس بايد بجنگند. اين بود كه ما شكست خورديم و هفت لژيون را به طور كامل از دست داديم و به چهار لژيون ديگر تلفات سنگين وارد آمد.